Βρίσκεστε εδώ:Αρχική>>Υγεία>>Άγχος αποχωρισμού στην εφηβεία και την πρώτη ενήλικη ζωή
Άγχος αποχωρισμού στην εφηβεία και την πρώτη ενήλικη ζωή
29.01.2018 | 09:27

Άγχος αποχωρισμού στην εφηβεία και την πρώτη ενήλικη ζωή

Συντάκτης:  Παναγιώτης Σκαπέτης
Κατηγορία: Υγεία

Γράφει η Φανή Λούγκλου,
ΜΑ Κλινική Ψυχολόγος - Παιδοψυχολόγος

Είναι φυσιολογικό τα μωρά να ανησυχούν και να αναστατώνονται όταν πρόκειται να αποχωριστούν στους γονείς τους ή άλλα σημαντικά πρόσωπα. Συνήθως κλαίνε έντονα, αγκιστρώνονται και αρνούνται να αποχωριστούν. Συνήθως αυτό το άγχος του αποχωρισμού υποχωρεί καθώς μεγαλώνουν, ξεκινούν σχολείο και αποκτούν εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και τους γύρω.

 Παρ’ όλα αυτά, για κάποια παιδιά η αντίδραση σε έναν πραγματικό ή πιθανό αποχωρισμό είναι πολύ πιο ακραία και μπορεί να συνεχιστεί πέρα από το 2 πρώτα έτη της ζωής τους. Αυτά τα παιδιά είναι πιθανό να έχουν διαταραχή άγχους αποχωρισμού. Η διαταραχή, αν και πιο σπάνια, μπορεί να συνεχιστεί και μέχρι την εφηβεία ή την πρώτη ενήλικη ζωή, ή ακόμα και να πρωτοεμφανιστεί τότε, όπου ο έφηβος, ή ο νεαρός ενήλικας πια, πρέπει να ανεξαρτητοποιηθεί και να φύγει από το σπίτι (π.χ. να πάει σε άλλη πόλη για σπουδές, για δουλειά ή ακόμα και στο στρατό για τα αγόρια).

Το άγχος αποχωρισμού μπορεί να προκαλέσει αρκετά προβλήματα στη ζωή του έφηβου και του ενήλικα. Μπορεί να απομονωθεί από τις παρέες του, να έχει δυσκολία να κάνει και να διατηρήσει φιλίες, να χάνει ευκαιρίες προσωπικής ή επαγγελματικής εξέλιξης και ίσως να παρουσιάζει καταθλιπτική διάθεση.

Τα συμπτώματα επηρεάζουν τη σκέψη, τη σωματική υγεία, το συναίσθημα και τη συμπεριφορά. Οι σκέψεις είναι συνήθως αρνητικές και περιλαμβάνουν ιδέες ότι κάτι κακό μπορεί να συμβεί στους γονείς ή το ίδιο το παιδί όταν είναι χωριστά ή ότι το παιδί δε θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις που απαιτούνται προκειμένου να μένει μόνο του.

Τα σωματικά συμπτώματα περιλαμβάνουν στομαχόπονους, ζαλάδες, ταχυκαρδίες, πονοκεφάλους. Τα κύρια συναισθήματα που βιώνει ένας έφηβος με άγχος αποχωρισμού είναι φόβος, ανησυχία, ντροπή, λύπη, θυμός και αίσθηση ανικανότητας. Στις συμπεριφορές περιλαμβάνονται η άρνηση να συμμετέχει σε καινούριες δραστηριότητες μακριά από το γονιό, άρνηση να μετακομίσει, άρνηση να βρεθεί με φίλους, αγκίστρωση από τους γονείς, λανθασμένες επιλογές βασισμένες στην αποφυγή του αποχωρισμού (π.χ. μια σχολή που είναι πολύ κοντά στο σπίτι του έφηβου, έστω κι αν δεν τον ενδιαφέρει το αντικείμενο), και ενίοτε κλάμα ή ξεσπάσματα θυμού.

Στους παράγοντες που επηρεάζουν τη συνέχιση, ή την εμφάνιση, του άγχους αποχωρισμού στην εφηβεία και την πρώτη ενήλικη ζωή συγκαταλέγονται κυρίως το υπερπροστατευτικό και\ή εξαρτημένο περιβάλλον, η ύπαρξη ασθένειας (σωματικής ή ψυχολογικής) στο σπίτι, οι κακές σχέσεις ανάμεσα στους γονείς και η κακοποίηση.

• Υπερπροστατευτικό/εξαρτημένο περιβάλλον: είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο το παιδί και ο έφηβος δε μαθαίνουν ή δεν έχουν την ευκαιρία να εξασκήσουν καθημερινές δεξιότητες. Οι γονείς φροντίζουν να εξυπηρετούν σε όλα το παιδί τους, δεν το αφήνουν να πάρει καμία πρωτοβουλία και εμμέσως του περνούν την ιδέα ότι ο κόσμος είναι εχθρικόςκαι τους χρειάζεται προκειμένου να τα καταφέρει ή να ικανοποιήσει τις ανάγκες και τις επιθυμίες του. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα το παιδί να έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση, να μη μπορεί να επιλύσει καθημερινά προβλήματα, ανάλογα με την ηλικία του και, φτάνοντας στην εφηβεία, να μη μπορεί να είναι ανεξάρτητο και να έχει εμπιστοσύνη στις ικανότητές του.

• Ύπαρξη ασθένειας: η γνώση ότι ένας από τους δύο γονείς ή κάποιο άλλο αγαπημένο πρόσωπο στην οικογένεια ασθενεί δυσκολεύει τον έφηβο να φύγει από το σπίτι. Αν και στην πραγματικότητα δεν μπορεί να προσφέρει μεγάλη βοήθεια, νιώθει ασφάλεια όταν είναι κοντά στο άτομο που ασθενεί και μπορεί να κατηγορήσει τον εαυτό του αν συμβεί κάτι ενώ ήταν έξω από το σπίτι.

• Οι κακές σχέσεις και η κακοποίηση ανάμεσα στους γονείς εντείνουν την ανασφάλεια του εφήβου και γνωρίζοντας ότι οι γονείς του δεν είναι καλά μεταξύ τους, ή ότι ένας από τους δύο κακοποιείται, διατηρεί την επιθυμία να βρίσκεται στο σπίτι και να λειτουργεί ως διαιτητής.

• Ο χαρακτήρας το εφήβου είναι πιθανό να συμβάλλει στην ανάπτυξη άγχους αποχωρισμού στο σημείο που οι συμπεριφορές του με κάποιο τρόπο, άμεσα ή έμμεσα, επιβραβεύονται. Αν, για παράδειγμα, ένα άβουλο παιδί, και κατ’ επέκταση έναν άβουλο έφηβο, το εξυπηρετούν σε όλα, το χαρακτηριστικό του αυτό ενισχύεται από την οικογένεια με την προθυμία τους να ικανοποιούν ακόμα και τις ανάγκες που μπορεί να ικανοποιήσει μόνο του. Παράλληλα ο έφηβος δε μαθαίνει, και δε θέλει, να εξυπηρετεί τον εαυτό του, πολλές φορές ακόμα και σε απλά πράγματα.

Παρέμβαση

Καλό είναι οι γονείς να ξεκινούν νωρίς, από την παιδική ηλικία, με την πρόθεση να μεγαλώσουν υπεύθυνα και ανεξάρτητα παιδιά. Οι προσπάθειες των γονιών είναι απαραίτητο να έχουν στόχο την ανεξαρτησία του παιδιού. Η διδασκαλία καθημερινών δεξιοτήτων, οι ευκαιρίες για ανάληψη πρωτοβουλίας και επίλυση προβλημάτων, ανάλογα πάντα με την ηλικία, είναι συμπεριφορές που ενισχύουν την αυτοπεποίθηση, βοηθούν το παιδί να ωριμάσει και τελικά να ανεξαρτητοποιηθεί. Αν υπάρχουν προβλήματα στις σχέσεις των γονιών, καλό είναι επίσης θα να δουλεύονται νωρίς και φυσικά να αποφεύγεται να περαστεί στο παιδί η ιδέα ότι είναι διαιτητής ή προστάτης των γονιών.

Σε περίπτωση που αυτό δε συμβεί, στην εφηβεία είναι λίγο πιο δύσκολο να αντικατασταθούν δυσλειτουργικές συμπεριφορές και είναι δουλειά που πρέπει να απασχολήσει όλη την οικογένεια. Οι γονείς πρέπει να αλλάξουν πολλές από τις συμπεριφορές τους, προκειμένου να βοηθήσουν το παιδί, κάτι που χρειάζεται ειλικρίνεια και αυτογνωσία. Δεν είναι δυνατό να τονωθεί, για παράδειγμα, η αυτοπεποίθηση ενός εφήβου, αν το περιβάλλον τρέχει να προλάβει την κάθε επιθυμία του και δεν τον αφήνει να δράσει από μόνος του. Οι γονείς χρειάζεται να περάσουν το μήνυμα στο παιδί ότι θα είναι καλά, έστω κι αν αυτό φύγει.

Συναισθήματα λύπης υπάρχουν σε κάθε αποχωρισμό και δεν είναι κακό να λένε στο παιδί ότι τους λείπει. Πρέπει όμως να αποφεύγουν να δημιουργούν συναισθήματα ενοχής (π.χ. «τώρα που έφυγες, εγώ είμαι μόνη μου»). Πρέπει να δείξουν στο παιδί ότι χρειάζεται να φροντίσει τη δική του ζωή, χωρίς αυτό να είναι καθόλου εγωιστικό από τη μεριά του παιδιού. Αν παραστεί πραγματική ανάγκη, η οικογένεια μπορεί και πάλι να ενωθεί και να αντιμετωπίσουν τη δυσκολία μαζί, αλλά είναι απαραίτητο να επιτραπεί στο παιδί να σχεδιάσει και να φτιάξει τη δική του ζωή.

Στις οικογένειες με εφήβους και νεαρούς ενήλικες με άγχος αποχωρισμού συχνά χρειάζεται η παρέμβαση ειδικού σε όλη την οικογένεια, ώστε να αναγνωριστούν οι δυσλειτουργικές συμπεριφορές και σκέψεις.

 

radio banner small

gunaika banner new

youtube channel

Πώς χαρακτηρίζετε τους χειρισμούς της ελληνικής κυβέρνησης στο θέμα των Ελλήνων στρατιωτικών που κρατούνται στην Τουρκία;

Θετικούς(8.5%)
Αρνητικούς(80.9%)
Δεν ξέρω / Δεν απαντώ(10.6%)
Συνολικές ψήφοι: 47
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει ενεργό: Απριλίου 27, 2018