Βρίσκεστε εδώ:Αρχική>>Λήμνος>>17 Ιουνίου, Παγκόσμια Ημέρα για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης
17 Ιουνίου, Παγκόσμια Ημέρα για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης
25.06.2019 | 12:41

17 Ιουνίου, Παγκόσμια Ημέρα για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης

Συντάκτης:  Παναγιώτης Σκαπέτης
Κατηγορία: Λήμνος

Γράφει η Ήβη Νανοπούλου

Το πρόγραμμα Terra Lemnia προτείνει λύσεις και φέρνει κάποια αισιόδοξα μηνύματα για τη δυνατότητα αντιστροφής ενός φαινομένου που απειλεί και το νησί μας.

Ο όρος απερήμωση παγκοσμίως, δεν αναφέρεται, όπως λανθασμένα μπορεί να πιστεύουμε, στις ερημικές περιοχές, ούτε στις εγγενώς άγονες εκτάσεις, αλλά στη διαδικασία ερημοποίησης, είτε λόγω της υπερβολικής χρήσης των πόρων της Γης, είτε και της εγκατάλειψης των γεωργικών εκτάσεων από τον άνθρωπο. Το φαινόμενο αυτό επιτείνεται ειδικότερα όταν:

  • τα δένδρα και άλλα φυτά που συγκρατούν το χώμα υλοτομούνται για καυσόξυλα και ξυλεία, ή αφαιρούνται για να καθαριστεί η γη για καλλιέργεια (κάτι που συνέβη στο νησί μας σε απώτατους καιρούς),
  • γίνεται υπερβόσκηση και τα ζώα εξαντλούν τη βλάστηση που καλύπτει το έδαφος ενώ παράλληλα διαβρώνουν το έδαφος με τις οπλές τους,
  • εξαντλούνται τα θρεπτικά συστατικά στο έδαφος από εντατικές μονοκαλλιέργειες, αλλά και με την εκτεταμένη χρήση αγροχημικών,
  • η γη εγκαταλείπεται σταδιακά με αποτέλεσμα τη διάβρωση από τον αέρα και το νερό και την απομάκρυνση έτσι του γόνιμου εδάφους, αφήνοντας πίσω ένα εξαιρετικά άγονο μίγμα σκόνης, άμμου και λίθων.

Οι παραπάνω παράγοντες μπορούν να μετατρέψουν μια υποβαθμισμένη γη σε έρημο[1].

Σκοπός της Παγκόσμιας Ημέρας για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης και της Ξηρασίας, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 17 Ιουνίου, είναι να ευαισθητοποιήσει το κοινό για την υποβάθμιση της γης και να επιστήσει την προσοχή στην εφαρμογή της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την Καταπολέμηση της Απερήμωσης.

«Ας μεγαλώσουμε το μέλλον μαζί» είναι το θέμα του 2019

Η φετινή Παγκόσμια Ημέρα για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης και της Ξηρασίας, υποστηρίζει τη σημασία της συνεργασίας για την αποκατάσταση των υποβαθμισμένων γαιών και για την επίτευξη των συνολικών Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης[2].

Το πρόγραμμα Terra Lemnia

Το πρόγραμμα Terra Lemnia μελετά -στα δικά του μέτρα- τα ορατά και απειλητικά πια προβλήματα ερημοποίησης στο νησί, που σε μεγάλο βαθμό οφείλονται άλλοτε στην εγκατάλειψη της γης, με πρόφαση πολλές φορές τα κουνέλια και άλλοτε στην αλόγιστη αγροκτηνοτροφική εντατικοποίηση.

Ο άνθρωπος στη Λήμνο -όπως και αλλού- υπήρξε παραδοσιακά ο σοφός διαχειριστής της γης που συνέβαλε μέσα από την εκτεταμένη αλλά μη εντατική δραστηριότητά του, στη διατήρηση μιας αξιοθαύμαστης βιοποικιλότητας και στην περιφρούρηση των εδαφών του νησιού από ανισορροπίες και απειλές.  

Το πρόγραμμα Terra Lemnia, που ξεκίνησε το φθινόπωρο του 2017, υλοποιείται με πρωτοβουλία και συντονισμό του Μεσογειακού Ινστιτούτου για τη Φύση και τον Άνθρωπο (ΜedINA) με τη συνεργασία του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, της Ανεμόεσσας, καθώς και μιας σειράς άλλων πανεπιστημίων και επιστημονικών οργανισμών. Αφορά κυρίως στην καταγραφή και υποστήριξη των παραδοσιακών εκείνων πρακτικών που ακολουθούσαν επί αιώνες οι γεωργοί και οι κτηνοτρόφοι του νησιού και οι οποίες ακριβώς στόχευαν στην παραγωγή ποιοτικών προϊόντων, ενώ παράλληλα προστάτευαν το περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα, διαμορφώνοντας εν τέλει ένα μοναδικό τοπίο. Οι δράσεις του προγράμματος έχουν πολύπλευρο χαρακτήρα και υλοποιούνται σε συνεργασία με παραγωγούς και με πιλοτικές δράσεις στο πεδίο. Περισσότερες λεπτομέρειες μπορούν να βρεθούν στην ιστοσελίδα του προγράμματος (https://terra-lemnia.net/)

Τρείς τουλάχιστον από τις πιλοτικές δράσεις του προγράμματος δίνουν άμεσες απαντήσεις στα προβλήματα ερημοποίησης, προωθώντας την αειφόρο ανάπτυξη στο νησί. Αυτές σχετίζονται με:

  • την καλλιέργεια και την προστασία λειμώνων που μπορούν να ξαναζωντανέψουν τους ερημοποιημένους φυσικούς βοσκότοπους, επιτρέποντας παράλληλα τη μείωση της πίεσης από τη βόσκηση σε αυτούς,
  • την προστασία των καλλιεργειών από τα κουνέλια, με την τοποθέτηση απλής ηλεκτροφόρου περίφραξης που τροφοδοτείται από μικρό φωτοβολταϊκό πάνελ καθώς και την πρόταση μιας δέσμης συμπληρωματικών μέτρων προς τους αρμόδιους φορείς,
  • τη χρήση τοπικών γενετικών πόρων για τη γεωργία (τοπικές ποικιλίες φυτών και φυλές ζώων) που μπορούν να παράγουν χωρίς να είναι απαιτητικά σε φυσικούς πόρους (όπως το νερό και το έδαφος).

Τι άλλο μπορεί να γίνει:

Εκτός από τα παραπάνω μερικές ακόμα δράσεις που μπορούν να αναληφθούν με σκοπό την άρση της ερημοποίησης και τη αποκατάσταση των υποβαθμισμένων περιοχών του νησιού αφορούν στα:

  • φυτεύσεις μεμονωμένων δέντρων στα όρια των χωραφιών και προστασία των λιγοστών συστάδων δρυός που απομένουν και απαντούν διάσπαρτες στο νησί,
  • διαχείριση και εξοικονόμηση νερού, επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένου νερού, και συλλογή βρόχινου νερού,
  • σταθεροποίηση του εδάφους με τη χρήση των παραδοσιακών τραχόνων,
  • εμπλουτισμός και υπερ-λίπανση του εδάφους μέσω στοχευμένων φυτεύσεων,
  • υποβοήθηση της φυσικής αναγέννησης της βλάστησης μέσω επιλεκτικής αφαίρεσης φυτομάζας. Η φυτομάζα αυτή, μπορεί να διασκορπιστεί στα χωράφια αυξάνοντας έτσι την κατακράτηση του νερού στο έδαφος και μειώνοντας την εξάτμιση.

Στα δύο χρόνια του προγράμματος, τα παραδείγματα είναι απτά, τα αποτελέσματα ορατά και ελπιδοφόρα. Θα πρέπει οπωσδήποτε να αναλάβει ξανά πρωτοβουλία ο άνθρωπος, ο γεωργός και κτηνοτρόφος της Λήμνου, για να ξαναδεί ζωντανά τα χωράφια του και τα βοσκοτόπια γύρω του. Μόνον έτσι η τοπική κοινωνία και κυρίως τα νέα μέλη της, θα έχουν σταθερό παρόν και ελπιδοφόρο μέλλον.

«Ας προστατέψουμε και ας μεγαλώσουμε τη γη μας για να προστατέψουμε και να μεγαλώσουμε το μέλλον μαζί της»

 

 

Για περισσότερες πληροφορίες:

Terra Lemnia Project
Τηλ: 2103600711-4,
e-mail: info@terra-lemnia.net, web: www.terra-lemnia.net

 

[1] Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, έως το 2025, 1,8 δισεκατομμύρια άνθρωποι θα βιώσουν απόλυτη λειψυδρία και τα 2/3 του κόσμου θα ζουν κάτω από συνθήκες πίεσης ως προς τις ανάγκες τους για νερό. Πρόκειται για έναν πολύπλοκο και αργό φυσικό κίνδυνο με σημαντικές κοινωνικοοικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις που μπορούν να προκαλέσουν περισσότερους θανάτους και να εκτοπίσουν περισσότερους ανθρώπους από οποιαδήποτε άλλη φυσική καταστροφή. Έως το 2045, περίπου 135 εκατομμύρια άνθρωποι ενδέχεται να εκτοπιστούν εξαιτίας της απερήμωσης.

[2] Επιπτώσεις της απερήμωσης

Το ζήτημα της ερημοποίησης δεν είναι καινούργιο- διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ανθρώπινη ιστορία, συμβάλλοντας στην κατάρρευση αρκετών μεγάλων αυτοκρατοριών και την εκτόπιση των τοπικών πληθυσμών. Είναι ένα παγκόσμιο και διαχρονικό ζήτημα, με σοβαρές συνέπειες για τη βιοποικιλότητα, την οικολογική ασφάλεια, την εξάλειψη της φτώχειας, την κοινωνικοοικονομική σταθερότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Η ερημοποίηση σε αριθμούς

  • Περίπου δύο δισεκατομμύρια άνθρωποι εξαρτώνται από οικοσυστήματα σε αγροτικές περιοχές, 90% των οποίων ζουν σε αναπτυσσόμενες χώρες.
  • Περίπου 2,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι εξαρτώνται άμεσα από τη γεωργία, αλλά 52% της γης που χρησιμοποιείται για τη γεωργία επηρεάζεται μετρίως ή σοβαρά από την υποβάθμιση του εδάφους.
  • Λόγω της ξηρασίας και της ερημοποίησης, 120 εκατ. στρέμματα χάνονται κάθε χρόνο (230 στρέμματα ανά λεπτό). Μέσα σε έναν χρόνο, θα μπορούσαν να έχουν παραχθεί 20 εκατομμύρια τόνοι σιτηρών.
  • Το 74% των φτωχών επηρεάζονται άμεσα από την υποβάθμιση της γης παγκοσμίως.

Βιοποικιλότητα

  • Από τα 8.300 γνωστά είδη ζώων, το 8% βρίσκονται υπό εξαφάνιση και το 22% κινδυνεύουν να εξαφανιστούν. Κάποια από αυτά έχουν ήδη εξαφανιστεί, ενώ πολλά από αυτά έχουν ως κύριο ενδιαίτημά τους τις αγροτικές περιοχές.
  • Πάνω από το 80% της ανθρώπινης διατροφής παρέχεται από τα φυτά. Μόνο τρεις καλλιέργειες δημητριακών -το ρύζι, ο αραβόσιτος και το σιτάρι- δίνουν σήμερα το 60% της ενεργειακής πρόσληψης.
  • Το 80% των ανθρώπων που ζουν σε αγροτικές περιοχές στις αναπτυσσόμενες χώρες βασίζονται σε παραδοσιακά φυτικά φάρμακα για τη βασική υγειονομική τους περίθαλψη.

gunaika banner new

youtube channel

Πώς χαρακτηρίζετε τους χειρισμούς της ελληνικής κυβέρνησης στο θέμα των Ελλήνων στρατιωτικών που κρατούνται στην Τουρκία;

Θετικούς(8.5%)
Αρνητικούς(80.9%)
Δεν ξέρω / Δεν απαντώ(10.6%)
Συνολικές ψήφοι: 47
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει ενεργό: Απριλίου 27, 2018